Nowy szkodnik w Europie – pierwsze wykrycie w 2026 roku
Małopolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa poinformował o poważnym zagrożeniu dla drzew z rodzaju Fraxinus (jesiony) oraz Chionanthus virginicus L. (osiak wirginijski). W 2026 roku po raz pierwszy na terenie Unii Europejskiej potwierdzono występowanie opiętka jesionowca (Agrilus planipennis) – owada, który jest objęty obowiązkiem zwalczania we wszystkich krajach Wspólnoty.
Jak podkreślają specjaliści od ochrony roślin, opiętek jesionowiec to jeden z najgroźniejszych szkodników jesionów, który w Ameryce Północnej doprowadził do masowego zamierania tych drzew. Jego larwy żerują pod korą, niszcząc tkanki przewodzące, co w krótkim czasie prowadzi do obumarcia całego drzewa.
Strefa buforowa obejmuje część Małopolski
Wykrycie agrofaga na terytorium Węgier i Słowacji skłoniło słowacką organizację ochrony roślin do wyznaczenia obszaru zapobiegawczego. Strefa ta rozciąga się do 100 km od granicy obszaru występowania szkodnika i obejmuje również fragmenty województwa podkarpackiego oraz małopolskiego. W związku z tym na terenie gminy Koniusza i innych miejscowości w regionie obowiązują szczególne wymagania dotyczące przemieszczania roślin, drewna i kory pozyskanych z jesionów.
Nowe przepisy dla drewna i roślin
Zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) 2019/2072 (załącznik VIII pkt 26–29 oraz załącznik XIII pkt 4.1) wprowadzono następujące ograniczenia:
- Rośliny jesionu i osiaka wirginijskiego, a także wióry, zrębki, ścinki, odpady, pozostałości oraz odseparowana kora i przedmioty z niej wykonane – nie mogą być przemieszczane poza obszar pochodzenia.
- Pozostałe drewno jesionowe może opuścić strefę tylko po spełnieniu jednego z warunków: w zakładzie nadzorowanym przez wojewódzkiego inspektora usunięta zostanie kora oraz co najmniej 2,5 cm zewnętrznego drewna bielastego, albo drewno poddane zostanie napromienianiu jonizującemu dawką co najmniej 1 kGy. W obu przypadkach konieczne jest zaopatrzenie w paszport roślin.
Inspekcja apeluje do właścicieli lasów, tartaków i firm zajmujących się obrotem drewnem o ścisłe przestrzeganie nowych regulacji. Szczegółowe informacje można znaleźć w ulotce informacyjnej udostępnionej przez urząd gminy Koniusza.
„Opiętek jesionowiec stanowi realne zagrożenie dla ekosystemów leśnych i terenów zieleni. Jego rozprzestrzenianie się może mieć poważne konsekwencje gospodarcze i przyrodnicze” – czytamy w komunikacie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa.
Kontekst i znaczenie dla regionu
Jesiony są ważnym elementem krajobrazu Małopolski – występują zarówno w lasach, jak i w parkach, alejach przydrożnych oraz ogrodach. W ostatnich latach drzewa te były już osłabiane przez inną chorobę – zamieranie jesionu wywoływane przez grzyb Hymenoscyphus fraxineus. Pojawienie się kolejnego szkodnika może dodatkowo pogorszyć kondycję populacji. Eksperci zalecają obserwację drzew pod kątem charakterystycznych objawów: brunatnych przebarwień liści, zamierania koron oraz obecności dorosłych owadów o metalicznym, zielonym ubarwieniu.
Warto dodać, że opiętek jesionowiec atakuje głównie starsze drzewa, ale może porażać również młode nasadzenia. Wczesne wykrycie i szybka reakcja są kluczowe dla ograniczenia strat. Mieszkańcy, którzy zauważą niepokojące symptomy na jesionach, powinni zgłaszać je do najbliższego oddziału Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa.
Fot. Pexels / Erik Karits










